Thứ Ba, 06/09/2005 - 10:58

Năm học mới và hai vấn đề “nóng”

(Dân trí) - Năm học 2005-2006 đã bắt đầu với hai vấn đề nóng: Bỏ thi tốt nghiệp THCS và “cách mạng” sàng lọc giáo viên.

Bỏ thi THCS

 

Theo Luật giáo dục (sửa đổi), từ năm 2005 bãi bỏ kỳ thi tốt nghiệp THCS, học sinh học hết chương trình, đạt yêu cầu sẽ được cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp. Việc thi hay xét tuyển vào lớp 10 do địa phương quyết định. Hiện đã có một số địa phương lên kế hoạch chọn 3 môn Văn, Toán, Ngoại ngữ làm 3 môn thi cho kỳ tuyển sinh vào lớp 10. Giám đốc các Sở GD-ĐT cũng đã rất sẵn sàng cho việc tổ chức thi tuyển.

 

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Minh Hiển “rất lo ngại các kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sẽ lại khiến các lò luyện thi mọc lên tràn lan. Như vậy, ý nghĩa của việc bỏ thi tốt nghiệp sẽ không còn”. Dù vậy, Bộ cũng không biết làm gì hơn ngoài việc khuyên các địa phương nếu có chỉ tiêu THPT tương đương với số học sinh học hết bậc THCS thì không nên tổ chức thi tuyển.

 

Vậy nên làm thế nào để đảm bảo chất lượng bậc học này khi bỏ thi tốt nghiệp? Và các nhà quản lý giáo dục lao vào tranh cãi triền miên. Thi không được mà xét tuyển cũng không được. GS. Văn Như Cương, Hiệu trưởng trường THPT dân lập Lương Thế Vinh đã giãy nảy lên: “Nếu tổ chức một cuộc thi vào 10 - Các lò luyện thi vào lớp 10 sẽ mở ra và nhiều hơn gấp bội lần lò luyện thi vào đại học. Vì lớp 10 rất quan trọng. Không vào lớp 10 thì làm gì? Rất dang dở! Vậy, tổ chức thi vào lớp 10 là rất nguy hiểm!Nhưng,  không thi mà xét tuyển dựa vào học bạ thì thôi chết rồi! Đây là biện pháp tăng lương một cách gián tiếp cho các thầy cô giáo  THCS. Tiêu cực xảy ra: tất cả học bạ của các em lúc đó cực kỳ cao siêu!”

 

Sàng lọc giáo viên

 

Sau một năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 40 của Ban Bí thư và Quyết định số 09/2005 của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, mặc dù Bộ GD-ĐT đã nhiều lần khẳng định phải giải quyết chế độ cho khoảng 80 nghin giáo viên trong năm 2005 và kết thúc công việc này trong vòng hai, ba năm tới nhưng đến  nay, công việc trên hầu như chưa có chuyển biến gì đáng kể.

 

Vụ Tổ chức cán bộ đã có công văn gửi các địa phương yêu cầu rà soát và báo cáo ngay dự kiến số lượng cán bộ, giáo viên không tiếp tục giảng dạy từ đầu năm 2004 đến hết 2005 cho nghỉ hưởng chế độ chính sách. Đáp lại sự ráo riết này, mới có 37/64 Sở GD-ĐT có báo cáo và trong đó, 13/37 Sở là có báo cáo cụ thể các lý do không thể tiếp tục trực tiếp đứng lớp của những giáo viên trong diện “hưu non”. 24 Sở còn lại chỉ đưa danh sách mà không có lý do.

 

Một vấn đề khá tế nhị từ sự im lặng của hơn một nửa các Sở GD-ĐT và sự miễn bàn đến lý do của 24 Sở báo cáo kiểu nửa vời này. Theo nhận định của giới chuyên môn thì đang diễn ra những “trận chiến ngầm”. Ngành giáo dục phải xử lý cái “chuẩn” của người giáo viên ra sao khi đến tận thời điểm này, việc xây dựng chuẩn cho giáo viên chỉ bậc tiểu học đã mấy năm mà vẫn mới tồn tại ở tình trạng thí điểm?

 

Nhân dịp khai trường năm học mới 1999 và cũng là năm học trước ngưỡng cửa thế kỷ 21, cố GS, NGND Nguyễn Lân đã tâm huyết gửi đến KH&DT một bài viết trong đó chỉ ra 5 điểm tồn tại không có lợi cho việc phát triển giáo dục trong tương lai. Đó là:

 

1. Chương trình giảng dạy và học tập ở trường phổ thông: ở tiểu học, chương trình quá nặng nề ở tất cả các môn. Trước kia, học sinh tiểu học đến trường chỉ cần một quyển sách là sách tập đọc, trong đó có những tri thức đơn giản về đời sống hàng ngày. Ngày nay, các cháu bé đi học ngày nào cũng phải mang theo hàng chục quyển sách và có những quyển sách mà tên gọi xa vời với nhận thức của các cháu như: Lao động - Kỹ thuật, tự nhiên và xã hội... Hàng ngày, người ta nhồi vào óc các cháu trăm thứ, vẫn chưa cho là đủ lại còn bắt phải học thêm.

 

2. Năm nào cũng phải mua sách giáo khoa: trước kia, học sinh các trường phổ thông khi bắt đầu đi học và khi lên lớp chỉ cần thuê sách của nhà trường, hết năm học trả lại để những học sinh lớp sau thuê mà dùng. Song đã nhiều năm nay, năm nào NXB GD cũng cho in lại các sách giáo khoa, đôi khi chỉ đổi một số chi tiết bắt buộc học sinh dù trong nhà đã có sách năm trước vẫn phải mua sách mới. Nhân dân ta còn nghèo, con em năm nào cũng phải mua sách là một sự hao phí không cần thiết.

 

3. Gần đây vấn đề thi cử  gây dư luận không hay vì đến kỳ thi nào cũng có rất nhiều thí sinh đem vào phòng thi những tài liệu gọi là “phao”. Tuy Bộ GD-ĐT biết rõ việc này nhưng tệ nạn ấy vẫn tồn tại.

 

4. Một việc gần đây khiến dư luận xôn xao là người ta đã phát hiện nhiều bằng giả đã tạo điều kiện cho một số người không có tài năng gì lại được bổ dụng trong các cơ sở nhà nước.

 

5. Điều nữa cần nêu lên là hiện nay các trường ĐH ở Hà Nội rất thiếu phòng nội trú khiến cho rất nhiều sinh viên của các tỉnh về học ở Thủ đô rất khổ sở trong việc tìm được môt chỗ trọ để yên tâm học hành. Tình trạng này đã sinh ra nhiều tệ nạn tai hại.

 

* Tuy nhiên, đã 6 năm trôi qua, nền giáo dục đã bước sang một thế kỷ khác nhưng 5 tồn tại không có lợi trên thì không hề thay đổi.

 

1. Học sinh Tiểu học: vẫn quá tải. Sự giảm tải 15% chương trình đang nằm trong “sẽ”.

 

2. Sách giáo khoa: vẫn còn tới gần 20 triệu học sinh không có sách, trong khi năm nào NXB GD cũng cho in mới hàng trăm triệu bản SGK.

 

3. Phao trong các kỳ thi vẫn là “không thể” trừ , khi không còn tổ chức thi.

 

4. Bằng giả tràn lan và theo con số thống kê không đầy đủ, đã phát hiện được khoảng một vạn văn bằng chứng chỉ giả.

 

5. Phòng nội trú trong các trường ĐH năm học 2005-2006 chỉ đáp ứng được không đến 25%  nhu cầu của sinh viên.

 

 

Mai Minh thực hiện